مراقبت های بعد از آنژیوگرافی قلب نقش مهمی در کاهش احتمال خونریزی، عفونت و سایر مشکلات پس از انجام این روش تشخیصی دارند. بیشتر بیماران پس از چند ساعت تحت نظر بودن مرخص می شوند اما رعایت توصیه های مربوط به محل ورود کاتتر، فعالیت بدنی و مصرف داروها در روزهای اول اهمیت زیادی دارد. اما بعد از آنژیوگرافی چه کارهایی باید انجام داد و چه علائمی می توانند نشانه یک مشکل جدی باشند؟ پاسخ به این پرسش به محل ورود کاتتر، شرایط عمومی بیمار و انجام یا عدم انجام اقداماتی مانند آنژیوپلاستی بستگی دارد. در ادامه مهمترین اقدامات و مراقبت های ضروری پس از آنژیوگرافی را بررسی می کنیم.
اقدامات بعد از آنژیوگرافی قلب
بعد از انجام آنژیوگرافی، بدن برای چند ساعت تا چند روز به استراحت و مراقبت بیشتری نیاز دارد. رعایت توصیه های پزشک درباره فعالیت، داروها، مصرف مایعات و مراقبت از محل ورود کاتتر احتمال بروز برخی مشکلات را کاهش می دهد. افرادی که برای آنژیوگرافی قلب در کرج مراجعه می کنند، بهتر است قبل از ترخیص دستورالعمل اختصاصی خود را دریافت کنند؛ زیرا مراقبت ها ممکن است با توجه به ورود کاتتر از مچ دست یا کشاله ران متفاوت باشند. همچنین در صورت انجام آنژیوپلاستی یا استنت گذاری، توصیه های دارویی و محدودیت های فعالیت اهمیت بیشتری پیدا می کنند.
استراحت
پس از پایان آنژیوگرافی، بیمار برای چند ساعت تحت نظر قرار می گیرد تا فشار خون، ضربان قلب و محل ورود کاتتر بررسی شود. اگر کاتتر از کشاله ران وارد شده باشد، معمولاً لازم است بیمار مدتی به پشت دراز بکشد و پای مربوطه را صاف نگه دارد تا خطر خونریزی کاهش پیدا کند. در روش مچ دست، محدودیت حرکتی معمولاً کمتر است، اما باز هم استراحت اولیه ضروری است. پس از ترخیص نیز بهتر است فرد در همان روز فعالیت های سبک داشته باشد و از خستگی بیش از حد پرهیز کند.
مراقبت از محل ورود کاتتر
محل ورود کاتتر باید تمیز و خشک نگه داشته شود و پانسمان طبق دستور مرکز درمانی تعویض یا برداشته شود. کبودی خفیف، حساسیت مختصر یا برجستگی کوچک در محل می تواند طی روزهای اول طبیعی باشد، اما افزایش قرمزی، تورم یا ترشح نیازمند بررسی است. پس از برداشتن پانسمان، محل را می توان با آب و صابون ملایم شست و بدون مالش شدید خشک کرد. استفاده از کرم، پماد یا مواد موضعی روی محل ورود کاتتر بدون توصیه پزشک مناسب نیست.
کنترل خونریزی و کبودی
کبودی محدود در اطراف محل ورود کاتتر معمولاً نگران کننده نیست و ممکن است چند روز باقی بماند. اگر خونریزی ایجاد شد، فرد باید دراز بکشد و فشار مستقیم و محکم روی محل وارد کند تا خونریزی متوقف شود. در صورتی که با فشار مناسب خونریزی متوقف نشود، یا تورم محل به سرعت افزایش پیدا کند، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک گرفت. افزایش قابل توجه کبودی، سردی اندام یا بی حسی نیز از نشانه هایی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
بیشتر بخوانید: هزینه آنژیوگرافی چقدر است؟
مصرف مایعات کافی
در صورت نداشتن محدودیت مصرف مایعات به دلیل نارسایی قلبی یا بیماری کلیوی، معمولاً توصیه می شود پس از آنژیوگرافی آب و مایعات کافی مصرف شود. این کار به دفع ماده حاجب از طریق ادرار کمک می کند و می تواند روند پاک سازی آن از بدن را تسهیل کند. نوشیدن مایعات شفاف و ترجیحاً آب را بعد از کاتتریزاسیون قلب توصیه می شود. با این حال، بیماران دارای محدودیت مایعات باید مقدار مصرف را طبق دستور پزشک تنظیم کنند و از مصرف خودسرانه حجم زیاد آب پرهیز نمایند.
مصرف داروها طبق دستور
بعد از آنژیوگرافی باید تمام داروها دقیقاً بر اساس دستور پزشک مصرف شوند و هیچ دارویی بدون هماهنگی قطع یا شروع نشود. اگر آنژیوپلاستی و استنت گذاری انجام شده باشد، مصرف منظم داروهای ضدپلاکت اهمیت ویژه ای دارد و قطع خودسرانه آن ها می تواند خطرناک باشد. افراد مبتلا به دیابت نیز ممکن است برای برخی داروها در روزهای بعد از آنژیوگرافی نیاز به تنظیم دوز داشته باشند. بهتر است پیش از ترخیص، نام داروها، زمان مصرف و هرگونه تغییر در برنامه دارویی به طور کامل مشخص شود.
پرهیز از فعالیت سنگین
فعالیت شدید، ورزش سنگین، هل دادن یا کشیدن وسایل و بلند کردن بار در روزهای اول می تواند احتمال خونریزی از محل ورود کاتتر را افزایش دهد. مدت محدودیت فعالیت به مسیر ورود کاتتر بستگی دارد و معمولاً در روش کشاله ران طولانی تر از روش مچ دست است. در بسیاری از بیماران، فعالیت های سبک مانند راه رفتن آرام قابل انجام است و میزان فعالیت باید به تدریج افزایش پیدا کند. بیمار باید زمان دقیق بازگشت به ورزش یا فعالیت سنگین را از پزشک خود دریافت کند.
استحمام بعد از آنژیوگرافی
در بسیاری از موارد، دوش گرفتن حدود ۲۴ ساعت پس از آنژیوگرافی مجاز است، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد. محل ورود کاتتر باید هنگام شستشو به آرامی تمیز و سپس بدون مالش خشک شود. معمولاً توصیه می شود تا حدود یک هفته از خوابیدن در وان، شنا کردن و قرار گرفتن طولانی مدت محل زخم در آب خودداری شود. رعایت این نکات می تواند به کاهش احتمال عفونت و حفظ سلامت محل ورود کاتتر کمک کند.
مراقبت از دست و کشاله ران
اگر کاتتر از مچ دست وارد شده باشد، باید از وارد کردن فشار زیاد به دست، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت شدید با همان دست در روزهای اول پرهیز شود. در روش کشاله ران، بیمار معمولاً باید برای مدت بیشتری از فعالیت سنگین و حرکاتی که فشار زیادی به ناحیه ران وارد می کنند خودداری کند.
هنگام مراقبت از هر دو مسیر، بررسی رنگ، دما و حس اندام اهمیت دارد؛ سرد شدن، آبی شدن یا بی حسی می تواند نشانه اختلال در جریان خون باشد. تفاوت مسیر ورود کاتتر باعث می شود توصیه های ترخیص برای هر بیمار تا حدی متفاوت باشد.
رانندگی و بازگشت به کار
زمان مناسب برای رانندگی و بازگشت به کار به نوع آنژیوگرافی، مسیر ورود کاتتر، شرایط بیمار و انجام یا عدم انجام مداخلات درمانی بستگی دارد. بسیاری از بیماران پس از آنژیوگرافی تشخیصی ساده ممکن است حدود ۲۴ ساعت بعد قادر به رانندگی باشند، اما لازم است دستور مرکز درمانی در اولویت قرار گیرد. بازگشت به کار نیز در مشاغل سبک ممکن است زودتر امکان پذیر باشد، در حالی که مشاغل سنگین نیازمند استراحت بیشتری هستند. در روز انجام آنژیوگرافی نیز بیمار نباید خودش رانندگی کند و بهتر است همراه داشته باشد.
علائم هشدار بعد از آنژیوگرافی
بیشتر افراد بدون مشکل جدی دوره بهبود را طی می کنند، اما آگاهی از علائم هشدار ضروری است. خونریزی کنترل نشده، تورم سریع محل ورود کاتتر، درد قفسه سینه، تنگی نفس، تب، سرگیجه شدید یا تغییر رنگ و سردی دست یا پا باید سریع بررسی شوند. همچنین افزایش درد، ترشح یا قرمزی محل ورود کاتتر می تواند نشانه عفونت باشد. آشنایی با عوارض آنژیوگرافی کمک می کند بیمار تفاوت علائم طبیعی دوره نقاهت با نشانه های نیازمند مراجعه پزشکی را بهتر تشخیص دهد. موضوعاتی مانند هزینه به نوع مرکز، پوشش بیمه، انجام آنژیوپلاستی یا استنت گذاری و خدمات موردنیاز بیمار بستگی دارند و بهتر است در صفحه اختصاصی هزینه به صورت کامل بررسی شوند.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، مراقبت های بعد از آنژیوگرافی قلب شامل استراحت مناسب، مراقبت از محل ورود کاتتر، مصرف مایعات کافی و رعایت دقیق برنامه دارویی است. فعالیت های سنگین و بلند کردن اجسام باید برای چند روز محدود شوند و زمان بازگشت به کار یا رانندگی بر اساس شرایط بیمار تعیین شود. مراقبت از مسیر ورود کاتتر در مچ دست با کشاله ران تفاوت هایی دارد و بهتر است دستور ترخیص مرکز درمانی در اولویت قرار گیرد. کبودی محدود معمولاً طبیعی است، اما خونریزی کنترل نشده، تورم سریع، درد قفسه سینه یا تنگی نفس نیاز به بررسی فوری دارند.
